Có thể bạn sẽ thích...

Diễn đàn rao vặt: Bản sắc văn hóa Việt Nam, đôi dòng suy ngẫm

#1

on 17.05.17 17:32

avatar

ninawilliams

Thành viên nhút nhát
http://trinoi.com
Thành viên nhút nhát
Vốn là sinh viên của ngành Việt Nam học (Văn hóa – Du lịch), khái niệm “bản sắc văn hóa việt nam” là một khái niệm mà bản thân tác giả thường xuyên được nghe thấy trong quá trình học tập. Với chuyên ngành Văn hóa – Du lịch như vậy, khối lượng kiến thức về văn hóa (đặc biệt là lý luận) mà tôi được trang bị không thực sự dày và đầy đủ. Bản thân tôi trăn trở rất nhiều về khái niệm này từ rất lâu; nhưng vì chưa được cung cấp về phương pháp luận, cũng như gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận tài liệu mà do đó, vấn đề đó đành bỏ ngỏ trong một khoảng thời gian dài. Dạo gần đây, sau khi hoàn thành chương trình học, có thêm một vài kinh nghiệm và cơ hội trong việc tiếp cận tài liệu chuyên ngành, tôi thử thách bản thân khi thử nghiên cứu về vấn đề này. Trải qua một thời gian dài cố gắng tìm, đọc và hiểu những tư liệu của các học giả, các nhà nghiên cứu, chuyên gia đầu ngành như: Cố GS. Trần Quốc Vượng, Cố GS. Phan Ngọc, GS. Ngô Đức Thịnh, các Thầy Trần Ngọc Thêm, Trần Công Bá, Trần Văn Giàu, …nay tôi xin mạn phép được có đôi dòng suy nghĩ về nội hàm khái niệm này, đồng thời đưa nó vào trong mối tương quan với chính nền văn hóa Việt Nam. Thông qua thao tác này, hi vọng góp một phần nhỏ bé vào việc nhận diện những giá trị văn hóa nào được xem là bản sắc văn hóa. Đồng thời cũng xin có đôi dòng luận bàn về vấn đề bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa như hiện nay.
Cố gắng thoát ly khỏi văn phong khoa học, tôi muốn trình bày một bài viết theo đúng tinh thần của một người bình thường, đó là tiếp cận với bản sắc văn hóa Việt Nam từ những suy nghĩ bình dị, chân phương của một người “thèm khát” hiểu rõ hơn về bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam.
***
Là một khái niệm được biết đến và là mối quan tâm nghiên cứu của các học giả trong giai đoạn gần đây, bên cạnh khái niệm “văn hóa”“bản sắc văn hóa” cũng đang là một vấn đề được quan tâm nghiên cứu. Tuy nhiên, cho đến nay, cũng tương tự như khái niệm “văn hóa”, vì tiếp cận ở nhiều góc độ khác nhau, khái niệm và nhiều yếu tố liên quan, nội hàm “bản sắc văn hóa” vẫn chưa có được sự giải thích (và ít nhất là một khái niệm)thỏa đáng. Và quả thật, chỉ với một nguồn tư liệu nho nhỏ mà bản thân tác giả sưu tầm được, các học giả và các nhà nghiên cứu, mỗi người một ý kiến, một quan điểm. Ở những khái niệm khác nhau đó, tùy từng góc độ tiếp cận mà “bản sắc văn hóa” mang một nét riêng của mình.
Trong Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ năm khóa VIII của Đảng đã đặt ra mục tiêu: Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; điều này cho thấy tầm quan trọng của bản sắc văn hóa trong phát triển đất nước. Theo tôi được biết, trong quá khứ, GDP được xem như là một chỉ số để đánh giá mức độ thu nhập bình quân đầu người của một quốc gia. Đồng thời, thông qua GDP cũng đánh giá được mức độ phát triển của một quốc gia. Tuy nhiên, hiện nay, mọi thứ đã thay đổi khi mà để đánh giá sự phát triển của một đất nước, HDI mới chính là mục tiêu hướng đến của quốc gia chứ không đơn thuần là chỉ số GDP. HDI (Human Development Index) là chỉ số định lượng so sánh về mức thu nhập, tỉ lệ biết chữ và một số nhân tố khác… của công dân những quốc gia đó. Như vậy, trong HDI, không có chỗ cho việc đồng nhất phát triển kinh tế với phát triển nói chung. Chỉ số HDI cao hay không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố chi phối, mà trong đó, đời sống văn hóa cũng là một tiêu chí để đánh giá chất lượng phát triển nói chung của công dân các quốc gia. Như vậy, rõ ràng là việc bảo tồn và phát triển nền văn hóa Việt Nam đậm đà bản sắc dân tộc là đúng. Nhưng đó chỉ mới là điều kiện cần. Nhận diện đúng những giá trị nào thuộc về bản sắc văn hóa dân tộc chính là điều kiện đủ. Như vậy, bắt đầu vấn đề bằng việc xác định cơ sở lịch sử hình thành nên bản sắc văn hóa của dân tộc là rất cần thiết. Chính đó cũng là tiền đề cho việc cá nhân tác giả bước đầu thử luận bàn và lựa chọn một khái niệm phù hợp (theo quan điểm riêng của tác giả) về “bản sắc văn hóa” từ vô số những quan điểm của các bậc tiền bối nghiên cứu về vấn đề này. Có lẽ, cũng cần nói thêm rằng, năng lực của bản thân (về kiến thức lẫn phương pháp luận) là có hạn, do vậy mà bản thân tôi không có tham vọng lớn là đưa ra một cách tiếp cận mới về nội hàm “bản sắc văn hóa”, mà chỉ dám kế thừa những nghiên cứu của các bậc tiền bối để nêu đôi dòng suy nghĩ của cá nhân.
Đã gọi là “bản sắc văn hóa” thì một lẽ hiển nhiên là nó phải có sự khu biệt so với nền văn hóa khác. Đây là cách hiểu đơn giản nhất. Tôi trăn trở việc nên trình bày cơ sở hình thành bản sắc văn hóa Việt Nam trước hay nêu định nghĩa về bản sắc văn hóa trước. Bởi lẽ, có nắm được cơ sở đặc thù của Việt Nam mới dễ dàng nhận diện những đặc trưng trong văn hóa Việt (bản sắc văn hóa). Nhưng tiếp cận định nghĩa “bản sắc văn hóa” trước để làm tiền đề cho việc nắm rõ những thành tố trong nội hàm khái niệm này trong tiến trình lịch sử của dân tộc có lẽ là hợp lý hơn.

Bình luận bằng facebook

   

Quyền hạn của bạn

   
Bạn không có quyền trả lời bài viết
Đợi xíu...